Onder Syrisch-orthodoxe gelovigen bestaan er soms vragen over de manier waarop wij de Eucharistie ontvangen. Een van de vragen die met enige regelmaat terugkomt is: “mag men kauwen op de Eucharistie?”
Er bestaat hierover geen algemene richtlijn van de Kerk. Zowel het kauwen als het laten oplossen op de tong zijn aanvaardbare manieren om de Eucharistie te ontvangen. Onder veel gelovigen en geestelijken leeft echter het idee dat dit niet toegestaan zou zijn. Meestal worden er twee redenen genoemd. Volgens de eerste reden zou men uit eerbied niet op het Lichaam van Christus mogen kauwen. Volgens de tweede reden, uit voorzorg dat er niets in het gebit achterblijft.
Hoewel deze gedachten vaak voortkomen uit vroomheid, is het de vraag of deze opvattingen ook daadwerkelijk geworteld zijn in de Traditie van de Kerk.
Terughoudendheid met kauwen
In de Eerste brief aan de Korintiërs, waarschuwt de apostel Paulus ons over het onwaardig eten en drinken van het Lichaam en Bloed van Christus:
“Want wie op onwaardige wijze eet en drinkt, die eet en drinkt zichzelf een oordeel, omdat hij het lichaam van de Heere niet onderscheidt.”
1 Korinthe 11:29
In de Syrische Traditie duidt men de Eucharistie vaak aan als Gmurto ( ܓܡܘܪܬܐ, gloeiende kool, verwijzend naar Jesaja 6:6) of Parel. Vanwege dit heilige karakter, leggen de Kerkvaders een sterke nadruk op het eerbiedig ontvangen van de Eucharistie.
Onder moderne kerkleiders is er om die reden een sterk beeld ontstaan van hoe de Eucharistie ontvangen moet worden. Daarbij wordt niet alleen het kauwen vaak ontmoedigd, maar ook het eten van olijven met pit, zonnepitten en het kauwen op kauwgum. Het direct doorslikken van Eucharistie biedt meer waarborg dat er niets achterblijft in het gebit. Wanneer men niet kauwt, is er ook minder kans dat er onbedoeld iets van de Eucharistie wordt uitgespuugd.
Kauwen in Johannes 6
In het Evangelie volgens Johannes, spreekt Christus over het eten van Zijn vlees en het drinken van Zijn bloed:
“Wie Mijn vlees eet en Mijn bloed drinkt, heeft eeuwig leven, en Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag. Want Mijn vlees is het ware voedsel en Mijn bloed is de ware drank. Wie Mijn vlees eet en Mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik in hem.”
Johannes 6:54-56
Het Griekse woord voor “eten” of “consumeren” is φάγω (phago), wat in Johannes 6:50-53 in verschillende vormen terugkomt. In vers 54 tot en met 56 gebruikt Jezus echter het Griekse woord τρώγω (trógó), wat kauwen of knagen betekent. Jezus benadrukt hier dat het eten van Zijn vlees niet slechts een symbolische handeling is, maar een daadwerkelijke, tastbare consumptie. Hij wil dat wij werkelijk Zijn Lichaam eten. Het eten van voedsel, impliceert ook het kauwen daarvan.
Wat schrijven de Kerkvaders over het kauwen op de Eucharistie?
De Kerkvaders gaan niet specifiek in op de vraag of men op de Eucharistie mag kauwen. In plaats daarvan, leggen zij in mystiek-poëtische taal vaak de nadruk op de eerbiedige consumptie ervan.
Toch zijn er wel vaders die het gebruik van tanden en het fysieke proces van eten noemen.
St. Ignatius van Antiochië (Mor Ignatios Nurono)
“Laat mij tot voedsel worden voor de wilde dieren, door wiens toedoen het mij zal worden vergund God te bereiken. Ik ben het graan van God, en laat mij worden vermalen door de tanden van de wilde dieren, opdat ik het zuivere brood van Christus moge blijken te zijn.”
De brief van Ignatius aan de Romeinen – hoofdstuk 4
Hoewel deze passage in principe betrekking heeft op het martelaarschap, gebruikt St. Ignatius wel eucharistische taal.
De heilige St. Johannes Chrysostomos (Mor Yuhanon Fumo d-dahbo) gebruikt daarentegen explicietere bewoordingen:
“Hij heeft degenen die naar Hem verlangen niet alleen de mogelijkheid gegeven om Hem te zien, maar ook om Hem aan te raken, Hem te eten, hun tanden in Zijn vlees te zetten, Hem te omhelzen en al hun liefde te bevredigen.”
Homilie 46 over het Evangelie van Johannes
Het zetten van tanden in vlees, benadrukt het fysieke karakter van consumptie. Dit suggereert daarbij ook het kauwen op de Eucharistie.
Conclusie
De Kerk geeft geen richtlijnen over het al dan niet kauwen op de Eucharistie. De apostel Paulus en de Kerkvaders benadrukken wel het belang van het eerbiedig ontvangen van de Eucharistie. Dat zou dan ook het uitgangspunt moeten zijn. Of men nu kauwt of direct doorslikt, het is van belang dat de Eucharistie altijd met eerbied wordt ontvangen.